Posts

Kartelin qeveri–krim po e çmonton opozita! Politiko.al, 24. 09. 2026

-
Ka diçka të çuditshme në debatin publik të këtyre ditëve. Po dalin përgjime, dokumente, dosje dhe informacione që ekspozojnë gjithnjë e më shumë marrëdhëniet ndërmjet pushtetit politik, interesave ekonomike dhe botës së krimit. Flitet për një sistem që po çahet, për njerëz të pushtetit që shfaqen në komunikime komprometuese dhe për një vëmendje ndërkombëtare gjithnjë e më të madhe ndaj Shqipërisë. Por mes gjithë kësaj zhurme mbetet thuajse pa përgjigje pyetja më e thjeshtë: kush e ka vënë në lëvizje këtë proces? Kush po e çmonton kartelin qeveri–krim? Përgjigjja është opozita. Nuk është hera e parë që puna politike e opozitës prodhon një rezultat të tillë. Në vitin 2023, ajo ndërgjegjësoi shoqërinë për rrezikun e projektvendimit për ndërtesat mbi 50-vjeçare, që mund të prekte mbi 120 mijë ndërtesa banimi dhe mijëra familje. Veçanërisht në Tiranë dhe në qendrat e qyteteve kryesore, prishjet rrezikonin të çlironin trojet më të vlefshme, duke shtyrë familjet tradicionale drejt periferiv...
Post a Comment
Read more

Strehim social apo qeverisje imobiliare? Syri.net, 19. 09. 2026

-
 Qeveria ka nxjerrë për konsultim një draftligj të ri për strehimin social. Projektligji për ndryshimin e ligjit nr. 22/2018 u publikua më 31 korrik dhe konsultimi u mbyll më 28 gusht 2026. Në pamje të parë kemi një reformë sociale që kërkon t'u përgjigjet çmimeve të larta të banesave dhe vështirësisë së familjeve për të siguruar strehim. Por kur drafti lexohet së bashku me Programin Kombëtar të Strehimit të shpallur më 10 shtator, del një histori shumë më e madhe: qeveria nuk po përgatitet vetëm të rregullojë tregun e banesave; po përgatitet të hyjë vetë në të. Tabloja bëhet edhe më shqetësuese po ta vendosim këtë reformë pranë tri draftligjeve të tjera për pronën, që po trajtohen pothuajse njëkohësisht. Të marra së bashku, ato japin shenja të një rikonfigurimi më të gjerë të marrëdhënies ndërmjet qeverisjes, pronës, territorit dhe tregut të pasurive të paluajtshme. Por, këtë lidhje do ta trajtojmë veçmas. Këtu mjafton reforma e strehimit për të ngritur pyetjen: po ndërtohet një...
Post a Comment
Read more

Kur e keqja bëhet sistem: ponerologjia politike dhe Shqipëria e sotme! Politiko.al, 15. 09. 2026

-
Ka një moment në jetën e një regjimi politik kur nuk mjafton më të numërosh skandalet. Një ministër nën hetim, një kryetar bashkie i arrestuar, një tender i dyshimtë, një koncesion, një leje ndërtimi, një pronë publike që përfundon në një projekt privat. Kur këto raste përsëriten për vite, pyetja ndryshon vetvetiu. Nuk pyet më vetëm pse sistemi nuk e lufton korrupsionin. Fillon të dyshosh se korrupsioni nuk është më defekt i sistemit, por vet sistemi dhe mënyra se si ai funksionon dhe riprodhon pushtetin. Prej disa kohësh më ka tërhequr një koncept jo shumë i njohur në debatin shqiptar: ponerologjia politike. Termi lidhet me psikologun polak Andrew M. Lobaczewski, i cili u përpoq të kuptonte se si e keqja depërton në politikë dhe, me kalimin e kohës, krijon një rend që e mbron dhe e riprodhon atë. Nuk më intereson këtu të bëj diagnoza psikologjike për Edi Ramën, ministrat apo zyrtarët e tij. Më intereson një pyetje shumë më shqetësuese: çfarë u ndodh njerëzve normalë kur jetojnë gjat...
Post a Comment
Read more

Një hall, një nder, një vote! Syri. net, 09. 09. 2026

-
Susan Stokes, një nga studiueset më të njohura të klientelizmit politik, ka analizuar mënyrën se si marrëdhënia demokratike ndërmjet qytetarit dhe politikës mund të zëvendësohet dalëngadalë nga një marrëdhënie shkëmbimi personal. Në librin Brokers, Voters, and Clientelism: The Puzzle of Distributive Politics , të shkruar me bashkëautorë, ajo studion pikërisht rolin e ndërmjetësve politikë që njohin qytetarët, nevojat e tyre dhe problemet konkrete mbi të cilat mund të ndërtohet mbështetja politike. Në Shqipëri nuk kemi pse ta kërkojmë gjatë figurën e brokerit . Ne e kemi. Quhet patronazhist. Ai nuk hyn te qytetari përmes debatit mbi shtetin, taksat, pronën apo ekonominë. Hyn përmes jetës së tij të përditshme. Di kush kërkon punë, kush pret legalizimin, kush ka problem me pensionin, kush ka ngecur në kadastër dhe kush endet prej muajsh pas një dere të administratës. Këtu fillon ndryshimi i madh. Politika nuk e pyet më qytetarin “Çfarë shoqërie dëshiron?”. E pyet “Çfarë halli ke?” E p...
Post a Comment
Read more

Ata harruan Madisonin, Amerika jo. Politiko.al, 07. 09. 2026

-
  “If men were angels, no government would be necessary.” Kur James Madison shkroi këto fjalë në Federalist No. 51 , në vitin 1788, nuk po formulonte vetëm një nga frazat më të bukura të filozofisë politike amerikane. Ai po prekte problemin themelor të çdo qeverisjeje: njerëzit kanë nevojë për qeveri pikërisht sepse nuk janë engjëj, por qeveritë gjithashtu drejtohen nga njerëzit dhe, për pasojë, as ata që ushtrojnë pushtetin nuk mund të trajtohen si engjëj. Prej kësaj premise të thjeshtë, pothuajse të ftohtë në realizmin e saj, buron një pjesë e madhe e arkitekturës kushtetuese amerikane. Madison e çonte argumentin më tej: sfida është, së pari, t’i japësh qeverisë fuqinë për të kontrolluar të qeverisurit dhe, më pas, “oblige it to control itself” (ta detyrosh të kontrollojë vetveten). Pikërisht këtu qëndron thelbi i Amerikës: jo vetëm te fuqia e qeverisë, por te fuqia për ta kufizuar atë. Kushtetuta amerikane nuk u ndërtua mbi besimin se qeveria do të kishte gjithmonë të d...
Post a Comment
Read more

Adam Smith dhe bashkitë që duhet të vdesin! Syri.net, 07. 09. 2026

-
  Çfarë nuk kupton Reforma Rilindase Territoriale 2.0 për qeverisjen dhe tregun Bashkia nuk është zgjatim lokal i administratës qendrore, një lloj dege territoriale e Kryeministrisë që pret udhëzimet nga Tirana dhe i zbaton në territor. Nuk është as ndërmarrje komunalo-banesash, ekzistenca e së cilës justifikohet vetëm nga aftësia për të mbledhur plehrat, ndriçuar rrugët apo mirëmbajtur trotuaret. Dhe aq më pak është ndërmarrje ekonomike, që mat suksesin me eficiencën, ekonominë e shkallës dhe uljen e kostos për njësi. Bashkia është institucion politik i vetëqeverisjes së një komuniteti. Ajo ekziston që qytetari të qeverisë çështjet e veta lokale, të përfaqësohet, të marrë pjesë në vendimmarrje, të kontrollojë pushtetin dhe t'i kërkojë llogari atij. Prandaj afërsia, përfaqësimi, autonomia dhe llogaridhënia nuk janë kosto anësore që duhen sakrifikuar në altarin e eficiencës; janë vetë arsyeja ekzistenciale e qeverisjes vendore. Por Reforma Rilindase Territoriale 2.0 po e nis dis...
Post a Comment
Read more

Skanimi i fundit: në kërkim të pronës publike që i ka shpëtuar kullëzimit! Syri.net, 19. 08. 2026

-
Në ditën e 80-të të një proteste që ka marrë përmasat e një kundërshtimi mbarëpopullor, makineria qeverisëse vazhdon të punojë me qetësinë e një zyre noteriale. Jashtë kërkohet largimi i qeverisë; brenda vulosen shkresat. Kriza e legjitimitetit nuk është më një hall i opozitës. Ajo është bërë problem i marrëdhënies së qeverisë me shoqërinë shqiptare si një e tërë dhe, gjithnjë e më dukshëm, i besueshmërisë së saj përballë partnerëve ndërkombëtarë. Por makineria nuk shqetësohet nga gjëra të tilla sentimentale. Ajo vazhdon të prodhojë akte, të skanojë territorin, të inventarizojë prona dhe të përgatisë tjetërsimin e tyre. Dhe tani rrezja e skanerit është kthyer edhe një herë. Këtë herë mbi godinat e vjetra të shtetit. Një udhëzim i ri i Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit kërkon identifikimin e pasurive shtetërore mbi 70-vjeçare ose që mund të kenë vlera historike, arkitektonike, artistike, arkeologjike apo etnografike. Për secilën duhen mbledhur koordinatat, parcela, si...
Post a Comment
Read more

Kur reforma territoriale ha demokracinë lokale! Syri.net, 11. 08. 2026

-
Në Shqipëri kemi zbuluar një mënyrë të re për të luftuar burokracinë: nuk heqim burokratët, heqim të zgjedhurit. Është një shpikje institucionale që meriton patentë. Mazhoranca socialiste po përgatitet të reduktojë numrin e bashkive nga 61 në 46 dhe na shpjegon se qytetarët nuk duhet të shqetësohen: shërbimet do të vazhdojnë, njësitë administrative do të mbeten, strukturat në territor do të jenë aty. Zyra administrative do të funksionojë, nëpunësi do të jetë pas sportelit dhe qytetari, teorikisht, do të marrë shërbimin. Vetëm një gjë e vogël do të mungojë: pushteti që ai zgjedh me votë. Dhe pikërisht kjo “gjë e vogël” quhet demokraci lokale. Në pesëmbëdhjetë territore që sot janë bashki, qytetarët nuk do të zgjedhin më kryetarin dhe këshillin e tyre bashkiak. Nuk do të kenë më parlamentin e tyre lokal. Vendimmarrja politike do të zhvendoset në një qendër tjetër, ndërsa në territor do të mbetet administrimi. Pra, burokracia mbetet, vota ikën . Është një lloj kirurgjie institucionale k...
Post a Comment
Read more

Dy harta, dy Shqipëri: 46 bashki për Ramën apo 100 bashki për qytetarin? Syri.net, 04. 08. 2026

-
  Sa herë qeveria shqiptare nuk dëshiron të flasë për shtetin dhe pushtetin, nxjerr hartën mbi tavolinë. Merr lapsin, fshin disa kufij, bashkon disa ngjyra dhe e quan këtë modernizim të shtetit. Sikur një bashki të bëhej më e aftë vetëm sepse është vizatuar më e madhe. Sikur qytetarit t’i vinte shërbimi më pranë, sa më larg t’i çohej institucioni. Në dukje, debati i sotëm është mes dy numrave: 46 bashki të propozuara nga PS-ja dhe 100 bashki të propozuara nga PD-ja . Por numrat janë vetëm hija e debatit. Përplasja e vërtetë është ndërmjet dy mënyrave për ta lexuar reformën e vitit 2014 dhe dy ideve të kundërta për marrdhënien mes shtetit, territorit dhe qytetarit. PS-ja e sheh reformën e vitit 2014 si sukses që ka nevojë për disa riparime. Sipas saj, kalimi nga 373 njësi vendore në 61 bashki ishte drejtimi i duhur; ndërkohë popullsia është pakësuar, vendbanimet kanë ndryshuar dhe kostumi administrativ duhet ngushtuar sërish. Nga 61 në 46 bashki: një hartë më e vogël për një Shq...
Post a Comment
Read more

Kush me algoritëm sundon, nga algoritmi rrëzohet! Syri.net, 28. 07. 2026

-
Ka një ironi të ftohtë në panikun e fundit të Edi Ramës ndaj algoritmit. Për më shumë se një dekadë, ai e ndërtoi pushtetin jo vetëm mbi vota, administratë, patronazh, klientelë dhe kapje institucionale, por mbi diçka edhe më të thellë: kontrollin e perceptimit publik. Ai kuptoi më herët se kundërshtarët e tij se, në një shoqëri të lodhur nga tranzicioni dhe të dobësuar institucionalisht, realiteti politik nuk prodhohet vetëm nga ajo që ndodh, por nga mënyra si ajo shfaqet. Rama nuk qeverisi thjesht me vendime. Ai qeverisi me pamje. Me regji. Me skenografi. Me video. Me batuta. Me përqeshje të kundërshtarit. Me kthimin e çdo kantieri në spektakël, të çdo fasade në “rilindje”, të çdo kritike në prapambetje, të çdo proteste në manipulim dhe të çdo kundërshtari në armik të zhvillimit. Ky ishte algoritmi politik i Ramës shumë përpara se algoritmi digjital të bëhej temë e fjalimeve të tij ndërkombëtare: prodho imazh, kontrollo skenën, shpërndaj emocion, zhurmo debatin, diskredito kritik...
Post a Comment
Read more